Insulinooporność – co to jest i jak wpływa na zdrowie?

Insulinooporność to zmniejszenie wrażliwości tkanek i narządów na działanie insuliny. Z kolei mniejsza wrażliwość tkanek na insulinę powoduje, że trzustka musi produkować większą jej ilość celem regulacji poziomu glukozy w ciele człowieka. Dlatego insulinooporności najczęściej towarzyszy hiperinsulinemia, czyli podniesiony poziom insuliny we krwi. 

U kogo występuje ryzyko pojawienia się insulinooporności?

Insulinooporność to stan wskazujący na zaburzenia metaboliczne u człowieka. Może ona współwystępować z cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym, zespołem policystycznych jajników, niewydolnością nerek, a najczęściej towarzyszy nadwadze i otyłości. Dzieje się tak wskutek zwiększonej ilości tłuszczu trzewnego (czyli tkanki tłuszczowej otaczającej narządy wewnętrzne). Tkanka tłuszczowa trzewna jest miejscem, w którym powstają hormony i białka, m.in. białka stanu zapalnego. Nasilona produkcja tych białek przyczynia się do powstawania miejscowego stanu zapalnego prowadzącego do oporności tkanek na insulinę, dalszego przyrostu tkanki tłuszczowej i tym samym nasilaniem insulinooporności. U kogo występuje wyższe ryzyko pojawienia się insulinooporności?

Osoby otyłe, zwłaszcza osoby z nadmierną tkanką tłuszczową w okolicy brzucha.

• Osoby prowadzące nieaktywny tryb życia.
• Osoby, których dieta jest bogata w węglowodany.
• Kobiety z wywiadem cukrzyca ciążowej.
• Kobiety z wieku pomenopauzalnym.
• Osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, choroby autoimmunologiczne i zespół policystycznych jajników.
• Osoby, których członkowie rodziny chorują na cukrzycę typu 2
• Palacze tytoniu.
• Osoby powyżej 45 roku życia.
• Zaburzenia hormonalne, takie jak zespół Cushinga i akromegalia.
• Zażywanie leków takich jak sterydy, leki przeciwpsychotyczne i leki na HIV.
• Osoby z problemami ze snem, takimi jak bezdech senny.

Jakie są objawy insulinooporności?

Insulinooporność bardzo często przebiega bezobjawowo lub objawy są mało specyficzne. Najczęściej zgłaszanymi dolegliwościami w insulinooporności są:

• Przybieranie masy ciała- przede wszystkim tycie zaznaczone jest w obrębie brzucha
• Zmęczenie, senność, nadmierna męczliwość, obniżenie nastroju
• Trudności w koncentracji często opisywane jako „mgła mózgowa”
• Nadmierne uczucie pragnienia i częste oddawanie moczu
• Uczucie senności po posiłkach
• Uczucie głodu w krótkim czasie po posiłku, nadmierny apetyt na słodycze
• Zaburzenia miesiączkowania, problemy z zajściem w ciążę
• Zmiana rytmu wypróżnień (biegunki/zaparcia), niekiedy nudności i wymioty
• Ciemne zmiany na skórze najczęściej zlokalizowane na szyi, łokciach, kolanach (tzw. Rogowacenie ciemne)

Jak się rozpoznaje insulinooporność?

Podstawowym badaniem jest oznaczenie insuliny i glukozy na czczo. Na podstawie tych dwóch wartości oznaczany jest wskaźnik HOMA-IR. Ponadto zaleca się wykonanie krzywej cukrowej i insulinowej. Na podstawie wyników badań endokrynolog rozpoznaje bądź wyklucza insulinooporność.

Konsekwencje insulinooporności i metody jej leczenia

Insulinooporność może prowadzić zarówno do występowania cukrzycy typu 2, stanu przedcukrzycowego, jak i do szeregu powikłań kardiologicznym. Ponadto może być przyczyną zaburzeń miesiączkowania, hiperandrogenizmu oraz problemów z płodnością. Dlatego istotne jest jej leczenie.

Podstawą leczenia u osób z nadmierną masą ciała jest obniżenie masy ciała. Niestety bez odpowiedniej diety i aktywności fizycznej nie uda się osiągnąć sukcesu. Oprócz diety i zmiany nawyków żywieniowych, które pacjent będzie utrzymywać przez całe życie i regularnej aktywności fizycznej możliwe jest włączenie leków stosownych w insulinooporność. Pamiętajmy jednak, że w przypadku insulinooporności leki nie są wystarczającym rozwiązaniem – jedyną opcją ograniczenia oporności insulinowej jest redukcja masy ciała połączona ze zmianą nawyków żywieniowych oraz zmiana stylu życia na bardziej aktywny.